ΜΙΑ «ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ» ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΥΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ο Πολιτισμός είναι βασικό συστατικό στοιχείο της ζωής μας και πρέπει να χαρακτηρίζει την ποιότητα της. Πολιτισμός δεν είναι μόνο η καλλιέργεια των τεχνών, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η ψυχαγωγία. Είναι ο τρόπος συνύπαρξης των ατόμων σε μια κοινωνία και γενικότερα ένα πλέγμα σχέσεων που διέπουν την κοινωνία στο σύνολό της. Είναι η ποιότητα των συνθηκών εργασίας, ο σεβασμός στον συμπολίτη μας, ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι ο τρόπος με τον οποίον μεταχειριζόμαστε ως κοινωνία το περιβάλλον, τη φύση, τα ζώα, τους αδύναμους, τους ξένους εργαζόμενους.
Ο Πολιτισμός είναι η ταυτότητα του κάθε λαού, είναι η έκφραση της κάθε μορφής δραστηριότητας όπως αποτυπώνεται σε κάθε ιστορική περίοδο. Η τέχνη και κατ’ επέκταση ο πολιτισμός είναι άρρηκτα δεμένα με την εξέλιξη των κοινωνιών και αποτυπώνουν όλα τα ιδιαίτερα στοιχεία που σηματοδοτούν κάθε ιστορική περίοδο.
Για τους Σοσιαλιστές η προστασία αυτής της ταυτότητας αποτελεί πρωταρχικό στόχο. Χωρίς «Ταυτότητα» κανένας λαός δεν έχει μέλλον. Ο σεβασμός, η προστασία, η ανάδειξη και η αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς μας είναι απαραίτητο στοιχείο για την επιβίωσή μας ως Εθνος και ως Κράτος.
Παράλληλα όμως η ανάπτυξη – η οποία πρέπει να έχει χαρακτήρα ολοκληρωμένο και συνεχή και στην οποία πρέπει να στοχεύουμε – είναι απαραίτητο να εδράζεται στις πατροπαράδοτες αξίες και να διαπνέεται από τα ιδανικά που διέκριναν τον κάθε λαό σε όλη την ιστορική πορεία ου. Ανάπτυξη με χαρακτηριστικά αλλότρια προς αυτά του εκάστοτε Λαού δεν νοείται ως Ανάπτυξη. Ετσι και για εμάς, τους Ελληνες Σοσιαλιστές, η διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς – και κατ’ επέκταση της εδραίωσης της Εθνικής μας Ταυτότητας – πρέπει να αποτελεί την αφετηρία για κάθε βήμα μας προς το Μέλλον.
Επιπλέον όμως η προώθηση της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας είναι απαραίτητος όρος επιβίωσης. Δεν μπορούμε να απαρνηθούμε την εποχή στην οποία ζούμε και την δυναμική που την χαρακτηρίζει. Οι σύγχρονες μορφές τέχνης είναι ο καθρέπτης της καλλιτεχνικής δημιουργίας της εποχής μας και οφείλουμε να τον αναδείξουμε.
2. ΑΞΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
Η αναπτυξιακή, λοιπόν, στρατηγική στον τομέα του Πολιτισμού πρέπει να στοχεύει στην προστασία και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και στην ανάπτυξη της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας (του σύγχρονου πολιτισμού). Η μέριμνα για την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων, των αρχαιολογικών χώρων, της πολιτιστικής κληρονομιάς εν γένει θα συνεπικουρεί την οικονομική, κοινωνική και περιφερειακή ανάπτυξη. Η ανάδειξη και η διαχείριση του τεράστιου πολιτιστικού αποθέματος της χώρας μας πρέπει να γίνει μια αποτελεσματική πρόταση ζωής, να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά της συμμετοχής στην σύγχρονη πραγματικότητα και να αποτελέσει στοιχείο έμπνευσης της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας.
Μέσω αυτής ο Εθνικός Στρατηγικός στόχος είναι η ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη (τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο) αλλά και η διαμόρφωση εθνικής συνείδησης και ταυτότητας, ως απαραίτητα και καθοριστικά στοιχεία της γενικότερης εθνικής αναμόρφωσης.
Θέση μας ως Σοσιαλιστές είναι ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μας αλλά και η ανάδειξή της (τόσο της αρχαιολογικής όσο και της σύγχρονης δημιουργίας) είναι πρώτιστο και θεμελιώδες καθήκον της Πολιτείας.
Ειδικά σε ό,τι αφορά στη στήριξη και ενίσχυση της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας, η Πολιτεία πρέπει να ενθαρρύνει, να ενισχύσει, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ανάπτυξης αλλά και να ενισχύει με κάθε δόκιμο τρόπο τους νέους δημιουργούς και τις καινοτόμες πρωτοβουλίες έκφρασης.
Η ανάπτυξη και αξιοποίηση των πολιτιστικών πόρων αποτελεί βασικότατο παράμετρο της ολόπλευρης και ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης της χώρας, ανάπτυξη που πρέπει να βρίσκεται σε διαδραστική («interactive») σχέση με τον συνολικό Εθνικό Αναπτυξιακό Σχεδιασμό αλλά και να δημιουργεί παράλληλα συνθήκες αειφορίας.
Οι παρεμβάσεις στο πλαίσιο της πολιτιστικής πολιτικής πρέπει να αποτελούν αντικείμενο κεντρικού αναπτυξιακού σχεδιασμού, εξειδικευμένου βέβαια σε επίπεδο Περιφέρειας, αλλά και συνεργασίας και διάδρασης όλων των συναρμόδιων Κρατικών Φορέων (Υπουργείο Παιδείας, Υπουργείο Τουρισμού, Περιφέρειες κλπ.) Παρακάτω θα εξειδικεύσουμε το πεδίο αναφοράς για τον κάθε Φορέα.
Αυτή η προσέγγιση στο θέμα του αναπτυξιακού σχεδιασμού εμπεριέχει στοιχεία «ολιστικού» σχεδιασμού, δηλαδή λαμβάνει υπόψη όλα τα ειδικά και επιμέρους χαρακτηριστικά, τις ιδιαιτερότητας και τις ανάγκες, τα οποία διασυνδέονται και αλληλοεξαρτώνται. Εξάλλου η «ολιστική» προσέγγιση σε κάθε ζήτημα αποτελεί κατ’ ουσία μια «διαλεκτική» φιλοσοφική θεώρηση από μια «μαρξιστική» φιλοσοφική αφετηρία.
3. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ
Το κύριο και καθοριστικό στοιχείο της πολιτιστικής μας πολιτικής και του προγραμματικού σχεδιασμού μας πρέπει να είναι η διασύνδεση των προωθούμενων δράσεων με στόχο τη δημιουργία ενιαίων, λειτουργικών και στοχευμένων πολιτιστικών δικτύων, σε όλη τη Ελλαδική Περιφέρεια, στο πλαίσιο ενός Ενιαίου Εθνικού Αναπτυξιακού Σχεδιασμού. Και εξηγούμε:
3.1 Ενιαία και λειτουργικά δίκτυα
Η προτεραιότητα στην ανάδειξη και αξιοποίηση του πολιτιστικού αποθέματος δεν πρέπει να είναι μια απλή άθροιση ενός αριθμού μνημείων, μουσείων, αρχαιολογικών χώρων (spots). Πρέπει να στοχεύει στην όσο το δυνατόν ευρύτερη διασύνδεση των spots μεταξύ τους, αλλά και στην ολόπλευρη ανάδειξη των διάφορων στοιχείων του περιβάλλοντος (φυσικού, ανθρωπογενούς, κοινωνικού κλπ.). Τούτο αποτελεί και τη βάση (τον «ακρογωνιαίο λίθο») μιας «ολιστικής» («holistic») προσέγγισης του αναπτυξιακού σχεδιασμού.
Απεναντίας η απλή άθροιση ασύνδετων παρεμβάσεων δημιουργεί έντονα προβλήματα κατακερματισμού («fragmentation») με αποτέλεσμα την σπατάλη πόρων και την αποτυχία επίτευξης των αναπτυξιακών στόχων.
3.2 Στοχευμένα δίκτυα
Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου της κάθε Περιφέρειας (αλλά και συνολικά της χώρας) είναι αναπόσπαστο στοιχείο του στοχευόμενου αναπτυξιακού μοντέλου, το οποίο πρέπει να εμπεριέχει όλες τις αναπτυξιακές παραμέτρους, όπως την κοινωνική, την οικονομική, την τουριστική, την περιβαλλοντική, την αστική και την ανάπτυξη της υπαίθρου.
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εκπονήσουμε, να προωθήσουμε και να υλοποιήσουμε ένα Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Πολιτιστικής Ανάπτυξης, του οποίου οι δράσεις θα πρέπει να αφορούν στη βελτίωση, προστασία και ανάδειξη του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, (οικιστικού και πολιτιστικού) σε συνδυασμό με την προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος, με το οποίο υπάρχει άρρηκτη σχέση. Επίσης πρέπει να έχουν στόχο να συμβάλλουν σημαντικά στην ενίσχυση της επισκεψιμότητας των πολιτιστικών και πολιτισμικών σημείων (spots), τη διεύρυνση και πολυποικιλότητα του τουριστικού προϊόντος, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη και των υπόλοιπων μορφών θεματικού τουρισμού, που κατά κανόνα είναι ήπιας μορφής (αρχαιολογικός, περιηγητικός, θρησκευτικός, αρχιτεκτονικός, συνεδριακός, πεζοπορικός, φυσιολατρικός, τουρισμός δραστηριοτήτων κλπ.).
3.3 Η διήγηση ενός «παραμυθιού»
Με βάση τις μοντέρνες προσεγγίσεις στον Τομέα της Πολιτιστικής Διαχείρισης, ένα μουσείο, ένας αρχαιολογικός χώρος, ένα μνημείο (ή ένας πολιτιστικός πόρος εν γένει) είναι περισσότερο εύληπτος και αναγνώσιμος εάν ακολουθείται μια λογική σειρά («ακολουθία», «sequence») στην συνολική ανάδειξή του και στην προτεινόμενη πορεία επίσκεψης. Οι «στάσεις» (σημεία ενδιαφέροντος, «spots») της πορείας αυτής είναι τα επί μέρους εκθέματα. Με άλλα λόγια η πορεία αυτή (η οποία μπορεί να είναι δομημένη στη βάση χρονολογικής ακολουθίας – ακολουθίας θεματικών ενοτήτων/περιεχομένου κοκ) πρέπει ουσιαστικά «να διηγείται μια ιστορία, ένα παραμύθι». Με αυτό τον τρόπο η αντίληψη και εμπέδωση από τον επισκέπτη (τον κατά βάση αδαή επισκέπτη) είναι περισσότερο αποτελεσματική. Και τούτο διότι πρωταρχικός μας στόχος πρέπει να είναι η «κοινωνικοποίηση» του πολιτιστικού αποθέματος, να το κάνουμε δηλαδή προσιτό στις πλατιές μάζες της Κοινωνίας, να φέρουμε τον κάθε έναν πολίτη (και όχι μόνο τους «ειδήμονες») δίπλα στην πολιτιστική κληρονομιά – που εν τέλει σ’ αυτόν ανήκει – αλλά και μέσα στο πολιτιστικό «γίγνεσθαι – που εν τέλει απ’ αυτόν ξεπηδά. Η κοινωνικοποίηση, λοιπόν, του Πολιτισμού («Community Culture») είναι μία από τις ουσιαστικότατες (και θεμελιώδεις) διαφορές στη φιλοσοφία των σοσιαλιστών και των προοδευτικών ανθρώπων εν γένει, από την αντίστοιχη «συντηρητική» προσέγγιση (σημ. «Η Τέχνη για την Τέχνη ή η Τέχνη για τον Λαό;»)
3.4 Κριτήρια σχεδιασμού
Σ’ αυτή τη βάση πιστεύουμε ότι πρέπει να δομηθεί η μεθοδολογία επιλογής των στοχευμένων παρεμβάσεων που θα επιλεγούν να χρηματοδοτηθούν, να αξιοποιηθούν και να προβληθούν κατά προτεραιότητα. Αυτό πρέπει να είναι και το πρώτο κριτήριο σχεδιασμού αναπτυξιακής πολιτικής στον Τομέα του Πολιτισμού.
Το επόμενο κριτήριο πρέπει να είναι η ορθολογική χωροταξική διάρθρωση του δικτύου, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται κατά το δυνατόν χωροταξική ισορροπία και ισοκατανομή. Εξάλλου η ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη ήταν και εξακολουθεί να είναι στοιχείο πρώτης προτεραιότητας στην ανασυγκρότηση της χώρας, όπως την είχε οραματιστεί ο Ανδρέας Παπανδρέου και όπως διαπιστώνεται σήμερα πλέον ως απόλυτη αναγκαιότητα.
Τρίτο κριτήριο πρέπει να είναι η ολόπλευρη συμμετοχή και συνεργασία των Φορέων (Κρατικών και μη) και των Θεσμών. Σε επίπεδο Κυβερνητικής Πολιτικής – φερ’ ειπείν – οι προωθούμενες πολιτικές και θεσμικές παρεμβάσεις θα πρέπει να αλληλοϋποστηρίζονται, να λειτουργούν «συμπληρωματικά» και «αθροιστικά» και όχι να είναι ασύνδετες μεταξύ τους. Τούτο βέβαια απαιτεί Κεντρικό Πολιτικό Σχεδιασμό και Εποπτεία. Ας εφαρμόσουμε το «Ενιαίο Κέντρο Καθοδήγησης» ως πιλοτικό μοντέλο στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση της Εθνικής αναπτυξιακής μας στρατηγικής για τον Πολιτισμό.
4. ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ
Στη δεκαετία του 1980, η πρόταση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στην πολιτιστική έρημο και υστέρηση που «κληρονόμησε» ήταν η προώθηση της πολιτικής για δημιουργία μουσείων «παντού». Χαρακτηριστικό έχει μείνει το σύνθημα της αείμνηστης Μελίνας Μερκούρη «Μουσείο σε κάθε χωριό». Με τα σημερινά δεδομένα η υλοποίηση μιας τέτοιας πρότασης είναι όχι μόνο ανέφικτη αλλά ίσως και λαθεμένη. Απεναντίας όμως η δημιουργία Πολυχώρων Πολιτισμού σε κάθε πρωτεύουσα Nομού κατ’ αρχήν, με απώτερο στόχο σε κάθε γωνιά της χώρας, αποτελεί την σύγχρονη πρόταση πολιτιστικής ανάπτυξης της περιφέρειας και το μοντέρνο μέσο ενίσχυσης της πολιτιστικής συνείδησης των πολιτών. Οι χώροι αυτοί θα φιλοξενούν όλες τις σύγχρονες μορφές τέχνης και δημιουργικής έκφρασης, ενώ παράλληλα η ανάδειξη του τοπικής κουλτούρας και της ιστορίας θα αποτελέσει στοιχείο απαραίτητο για μια ολοκληρωμένη και αειφόρο ανάπτυξη.
Η συνεργασία της Πολιτείας και των μη κυβερνητικών οργανώσεων στον τομέα του πολιτισμού είναι πλέον διεθνής πρακτική. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με την παραγωγή και προώθηση του πολιτισμού μπορούν να αναδειχθούν σε φορείς ιδεολογίας και κοινωνικής συνείδησης. Στην προσπάθεια στήριξής τους από την Πολιτεία θα πρέπει να εξακολουθούν να ενισχύονται οικονομικά, ενώ θα πρέπει να δημιουργηθεί το θεσμικό πλαίσιο εκείνο που θα ορίζει τον τρόπο λειτουργίας τους, θα αξιολογεί την ποιότητα προτάσεων και δράσεων και θα εξασφαλίζει την οικονομική διαφάνεια στην διάθεση των πόρων.
Τέλος, ο θεσμός της χορηγίας – μέσω του οποίου ενισχύονται οι εθνικές χρηματοδοτήσεις – πρέπει να ενταχθεί στο ευρύτερο σχέδιο πολιτιστικής ανάπτυξης της χώρας, υπακούοντας όμως σε αρχές δημοκρατικού σεβασμού και ακηδεμόνευτης στήριξης. Και αυτό μπορεί να διασφαλιστεί μόνο μέσω της λαϊκής συμμετοχής και του κοινωνικού ελέγχου
5. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ
(ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ)
Εξειδικεύοντας ανά τομέα Κυβερνητικής Δραστηριότητας τα όσα παραπάνω προτείνουμε και πάντα υπό το πρίσμα της συνεργασίας και της εφαρμογής ενιαίου στρατηγικού σχεδίου, μπορούμε συνοπτικά να αναφέρουμε τα ακόλουθα:
Στον Τομέα της Παιδείας βασική προτεραιότητά μας είναι να μετασχηματίσουμε την Εκπαίδευση ώστε να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κοινωνικής συνοχής, στην κοινωνία που οραματιζόμαστε. Μέσα από την Εκπαίδευση προωθούνται στα νέα παιδιά, στους αυριανούς πολίτες, οι αξίες της δημοκρατίας και της ελευθερίας, εμπεδώνονται τα ιδανικά της εργασίας και της κοινωνικότητας και διαφυλάσσονται τα πολιτιστικά και εθνικά χαρακτηριστικά, διατηρείται και αξιοποιείται η κουλτούρα του λαού μας.
Ως σοσιαλιστές θέλουμε εκπαίδευση με αποστολή την μεταφορά της γνώσης χωρίς αποκλεισμούς, την προώθηση των εθνικών και των οικουμενικών ιδανικών της ελευθερίας και της δημοκρατίας και την καλλιέργεια της αναλυτικής και συνθετικής ικανότητας και του κριτικού πνεύματος. Το εκπαιδευτικό οικοδόμημα πρέπει να αποτελεί την απάντηση στην πολιτιστική ερημοποίηση. Η δημοκρατία πρέπει να εμπεδώνεται κατ’ αρχήν στο σχολείο και να διαπερνά κάθε εκπαιδευτική δραστηριότητα.
Η Ελληνική κοινωνία χρειάζεται μια πολιτιστική αναγέννηση και η εκπαίδευση πρέπει να είναι ο φορέας της αναγέννησης αυτής.
Η εκπαίδευση πρέπει να προωθεί πρότυπα και αξίες συλλογικότητας και εργασίας, πρέπει να ενθαρρύνει την συνεργασία και να υποστηρίζει τις διάφορες μορφές πρωτοβουλιών, πρέπει να μεταφέρει τις θεμελιώδεις πατροπαράδοτες αξίες του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής κοινωνίας όπως διαμορφώθηκαν στο πέρασμα των αιώνων.
Ετσι η ουσιαστική συμμετοχή των σχολείων σε Προγράμματα Πολιτιστικών Εφαρμογών και η υλοποίηση τακτικών επισκέψεων σε χώρους πολιτιστικού ενδιαφέροντος πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα του σχεδιασμού της Εκπαιδευτικής Λειτουργίας. Και εν συνεχεία η ενεργή συμμετοχή των μαθητών σε πρωτοβουλίες και ερευνητικά σχήματα οφείλει να δώσει την περαιτέρω ώθηση ενεργούς και ουσιαστικής διαδραστικής λειτουργίας του σχολείου.
Επίσης, πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία των Υπουργείων Πολιτισμού και Παιδείας, ώστε μέσα από την εκπαίδευση να αναπτυχθεί και να καλλιεργηθεί η πολιτιστική συνείδηση του μαθητή και κατ’ επέκταση του αυριανού πολίτη. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να ενταχθεί η διδασκαλία του πολιτισμού στα σχολικά προγράμματα όλων των βαθμίδων της σχολικής εκπαίδευσης, ενώ θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι σχολές Μουσικής, Χορού και Θεάτρου στην ανώτατη εκπαίδευση. Σημαντική θεωρείται ακόμα και κάθε διασυνοριακή αλλά και ευρύτερη περιφερειακή πρωτοβουλία σε επίπεδο ανάδειξης κοινών πολιτισμικών παρονομαστών με την ανταλλαγή επισκέψεων ανάμεσα στους μαθητές ή με την προώθηση πολιτιστικών ανταλλαγών.
Στον Τομέα του Τουρισμού, ο οποίος αποτελεί (κατά τα κοινώς λεγόμενα) την «βαριά βιομηχανία» της Οικονομίας μας, οι πολιτικές του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Πολιτιστικής Ανάπτυξης μπορούν και πρέπει να βρουν πεδίο ουσιαστικής εφαρμογής. Γιατί πέρα από το μοντέλο του μαζικού τουρισμού οφείλουμε να εκμεταλλευθούμε όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτουμε ως Χώρα και ειδικά στο πεδίο του θεματικού τουρισμού οι ευκαιρίες και οι δυνατότητες είναι απειράριθμες.
Εκτός του ότι η ανάπτυξη ενός μοντέλου «πολιτιστικού» τουρισμού θα συμβάλει στο να αξιοποιηθεί το πλουσιότατο πολιτιστικό απόθεμα που διαθέτει η χώρα, θα επιμηκύνει την τουριστική περίοδο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και θα βοηθήσει να αναπτυχθούν παράπλευρες (και συμπληρωματικές) μορφές «θεματικού» τουρισμού. Ετσι μπορούμε να κατοχυρώσουμε τη Ελλάδα σαν τον υπ’ αριθμόν 1 τουριστικό προορισμό παγκοσμίως, ειδικά στον τομέα των πάσης φύσεων ήπιας μορφής τουριστικών δραστηριοτήτων.
Επιπροσθέτως το Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης μπορεί να συμβάλει στην ανάδειξη του Πολιτισμού μέσα από τη φιλοξενία σημαντικών πολιτισμικών γεγονότων διεθνούς κύρους και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς και της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής μέσα από πολιτιστικά δίκτυα συνεργασίας σε ευρωπαϊκό αλλά και ευρύτερο διεθνές επίπεδο.
Για να το επιτύχουμε όμως αυτό απαιτείται η αποφασιστική συνδρομή του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης και η ουσιαστική συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και τις Περιφερειακές Αρχές, στο πλαίσιο πάντα ενός Ενιαίου Εθνικού Σχεδιασμού.
8 Ιουνίου 2009
