Στις 2/12/2010, στο Συνέδριο του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος στη Βαρσοβία, ο Γιώργος Παπανδρέου, Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς και Πρωθυπουργός της Ελλάδας, εκφώνησε μια βαρυσήμαντη ομιλία:
Στις τελευταίες αποστροφές αυτής της ομιλίας ο ΓΑΠ δήλωνε:
«Στις καλές ή τις δύσκολες στιγμές μας, μένουμε ενωμένοι στην ευημερία ή την αντιξοότητα. Η θαυμάσια ευρωπαϊκή πολυμορφία, ο πολιτισμός, οι διαφορετικές γλώσσες, η ιστορία μας – το σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι και θα παραμείνει ισχυρό, εφόσον μείνουμε ενωμένοι στις αξίες μας. Ναι, στο DNA μας, είναι γραμμένες οι αξίες, οι κοινές μας αξίες.
Κατά συνέπεια, εμείς, οι προοδευτικοί, εκπροσωπούμε ένα πολύ διαφορετικό όραμα της Ευρώπης. Ας αντικαταστήσουμε την πολιτική της αναζήτησης αποδιοπομπαίων τράγων, με την πολιτική της ειλικρίνειας. Ας αντικαταστήσουμε την πολιτική της λιτότητας, με την πολιτική της ευθύνης. Ας αντικαταστήσουμε την πολιτική του φόβου, με την πολιτική της εμπιστοσύνης, της ελπίδας και της βεβαιότητας, ότι μπορούμε να αλλάξουμε την Ευρώπη, να αλλάξουμε τον κόσμο και να υλοποιήσουμε αυτά που εξαγγέλλουμε.»
Ως ελάχιστη προσωπική συνεισφορά στην ιδεολογική και πολιτική διαβούλευση στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας, καταθέτω τους ακόλουθους άξονες προτάσεων – επιγραμματικά:
- Το γενικό πνεύμα το οποίο πιστεύω πως πρέπει να διαπερνά την συνολική αντίληψη της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας, και να διακρίνει την ιδεολογική και πολιτική της πρόταση, είναι το δίλημμα «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα». Με την αποδεδειγμένη πλέον χρεωκοπία του νέο-φιλελεύθερου μονεταριστικού μοντέλου (πλήρης υποταγή στο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο), η μόνη εναλλακτική πρότασή μας πρέπει να είναι ο Σοσιαλισμός. Σοσιαλισμός με Δημοκρατία, με σεβασμό του ανθρώπου και των αναγκών του, Σοσιαλισμός με αναλογική συνεισφορά όλων στην κοινή πρόοδο, Σοσιαλισμός με κοινωνικό έλεγχο και με λογοδοσία. Σοσιαλισμός με σεβασμό των αναγκών του ανθρώπου, με σεβασμό στο περιβάλλον. Σοσιαλισμός που θα βάζει τους ανθρώπους πάνω από τα κέρδη.
- Απέναντι στην προωθούμενη παγκόσμια ισοπέδωση και ομοιομορφία οι Σοσιαλιστές πρέπει να αντιπαραθέσουμε τον σεβασμό των εθνικών χαρακτηριστικών, των εθνικών ταυτοτήτων του κάθε Κράτους –μέλους. Το Κοινό μας σπίτι, η Ευρώπη, προϋποθέτει τη δημιουργική και ισότιμη συνύπαρξη όλων.
- Πρέπει να γίνει τροποποίηση των κριτηρίων σύγκλισης, σε μόνιμη βάση. Η σύγκλιση είναι απαραίτητος όρος συνύπαρξης και επιβίωσης των διαφόρων κοινωνιών στο κοινό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Όμως η Ε.Ε. δεν πρέπει να διατηρήσει τη σημερινή της μορφή, της απλής νομισματικής ή τελωνειακής ένωσης. Πρέπει να ξεπεράσουμε τα στενά οικονομίστικα κριτήρια που ισχύουν σήμερα και να τα αντικαταστήσουμε με αναπτυξιακά και κοινωνικά κριτήρια. Η συνύπαρξη και η κοινή πορεία των κοινωνιών της Ευρώπης δεν εξασφαλίζεται στη βάση της σύγκλισης των αριθμών αλλά στη βάση της σύγκλισης της ευημερίας των ανθρώπων. Στην κατεύθυνση αυτή πρέπει απαραίτητα να ισχύσουν ως κριτήρια σύγκλισης: η απασχόληση (ως αντίποδας της ανεργίας), η ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, το ποσοστό μόρφωσης, η περιβαλλοντική προστασία, η ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη (διότι οι περιφέρειες των Κρατών – μελών είναι περιφέρειες της Ευρώπης). Ως βάση συζήτησης θα μπορούσε να τεθεί η Συνθήκη της Λισαβώνας (Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης) , η οποία πρέπει να επικαιροποιηθεί, να επαναπροσδιοριστεί και να εμπλουτιστεί. Η Κοινωνική Ευρώπη είναι το μέλλον. Η Κοινωνική Σύγκλιση είναι ο δρόμος.
- Η πολιτική ενοποίηση ως ο μοναδικός τρόπος στήριξης της κοινής πορείας και του κοινού νομίσματος. Το νόμισμα (και ο στρατός) αποτελούν τις κυρίαρχες εκφράσεις εξουσίας μιας οντότητας (εθνικής, κρατικής κλπ.) Ετσι και η Ευρώπη οφείλει να ενοποιηθεί πολιτικά ώστε να μπορέσει να υποστηρίξει αποτελεσματικά ένα κοινό νόμισμα και μια κοινή πολιτική ασφάλειας.
- Στην κατεύθυνση της πολιτικής ενοποίησης, οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές οφείλουν να δώσουν τη μάχη για την εξάλειψη του «δημοκρατικού ελλείμματος» στους κόλπους και στις δομές της Ε.Ε. με την ενίσχυση του ρόλου και της σημασίας του Ευρωκοινοβουλίου, ως του μοναδικού απ’ ευθείας αιρετού σώματος των λαών της Ενωμένης Ευρώπης, σε αντιδιαστολή με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ιδιαίτερα σήμερα, που με τη Συνθήκη της Λισαβώνας κατοχυρώνεται και ενισχύεται η συνεισφορά των Εθνικών Κοινοβουλίων στη συνολική πολιτική λειτουργία του Ευρωκοινοβουλίου.
- Τα ζητήματα ασφάλειας πρέπει να αποκτήσουν την δέουσα σπουδαιότητα στην κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της Ενωμένης Ευρώπης. Πρέπει να ισχύσει ο «Ενιαίος Αμυντικός Χώρος» της Ε.Ε. και να εμπεδωθεί από τις Ευρωπαϊκές Κοινωνίες η υποχρέωση διασφάλισης των συνόρων της Ενωμένης Ευρώπης, του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου. Πρέπει να σχεδιαστεί, να συμφωνηθεί και να εφαρμοστεί «Κοινή Πολιτική διαχείρισης της μετανάστευσης». Η λαθρομετανάστευση μπορεί σήμερα να φαίνεται ότι πλήττει πρωτίστως τα περιφερειακά / συνοριακά Κράτη – μέλη του Νότου, αποτελεί όμως μια εν δυνάμει «βόμβα» στα θεμέλια όλης της Ε.Ε. Η υποδοχή, η φιλοξενία και η ανθρωπιστική διαχείριση των μεταναστών είναι πατροπαράδοτη αξία του Ελληνικού (και Ευρωπαϊκού) Πολιτισμού, όμως η παράνομη και ανεξέλεγκτη είσοδος και η αδυναμία παραγωγικής και κοινωνικής ένταξης και ενσωμάτωσης των μεταναστών, ναρκοθετεί (υπονομεύει) την ίδια της ύπαρξη της Ενωμένης Ευρώπης. Στην κατεύθυνση αυτή απαραίτητο είναι να γίνει συνολική επαναδιαπραγμάτευση της Συμφωνίας «Δουβλίνο 2» με ορίζοντα τουλάχιστον την επόμενη 10ετία.
- Οφείλουμε να κατοχυρώσουμε το ρόλο και την προοπτική της Ε.Ε. στον παγκόσμιο οικονομικό καταμερισμό. Προώθηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της κοινής Ευρωπαϊκής Δομής, που θα καθιστούν τις Ευρωπαϊκές Οικονομίες αυτοδύναμες και ανταγωνιστικές. Το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ευρώπης δεν είναι ούτε το φτηνό εργατικό δυναμικό, ούτε η μαζική παραγωγή φτηνών προϊόντων. Το αναπτυξιακό μοντέλο της Ευρώπης (εξειδικευμένο κατά περίπτωση στο επίπεδο των Κρατών – μελών) είναι – ιστορικά – το μοντέλο της ποιοτικής και καινοτόμου παραγωγής, της προώθησης του πολιτισμού και του πνεύματος, της διασφάλισης της κοινωνικής μέριμνας, βασισμένο (διαχρονικά) στην κουλτούρα των Ευρωπαϊκών Κοινωνιών.
- Το Ευρωπαϊκό σοσιαλιστικό Κόμμα πρέπει να επεξεργαστεί και να προωθήσει πολιτικές συνεργασίας και σύγκλισης τόσο με την Ρωσία όσο και με τον Αραβικό Κόσμο. Να ενισχύσει τις ήδη καλές σχέσεις με τα λαϊκά Κινήματα της Λατινικής Αμερικής.
- Να επεξεργαστούμε και να θέσουμε ένα νέο πλαίσιο που θα καθορίζει τις σχέσεις της Ευρώπης με την Κίνα. Ο μόνος ορατός και εφικτός τρόπος ρύθμισης και ελέγχου της επαπειλούμενης απόλυτης επικράτησης των προϊόντων της Κίνας είναι μέσω της πολιτικής αναμόρφωσής της. Η διασφάλιση αξιοπρεπών μισθών και αμοιβών για το εργατικό δυναμικό της Κίνας αλλά και η υποχρέωσή της να σέβεται και να εφαρμόζει τις Διεθνείς Συνθήκες Εργασίας και τις Περιβαλλοντικές Προδιαγραφές, είναι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί η σημερινή εμπορική επικυριαρχία της, μέσω των πάμφθηνων προϊόντων. Και τούτο επιτυγχάνεται μόνο με την ενίσχυση του κοινωνικού και συνδικαλιστικού κινήματος στην χώρα αυτή. Στην κατεύθυνση αυτή, η Σοσιαλιστική Διεθνής αλλά και η Ευρωπαϊκή Αριστερά μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο.
- Ενας ακόμα τομέας, τέλος, στον οποίο η Ε.Ε.(με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Αριστεράς) πρέπει να πάρει πρωτοβουλίες, είναι στην προώθηση Συμφωνιών για το Περιβάλλον. Ενα νέο «Κυότο» είναι πλέον επιτακτική αναγκαιότητα. Η «πράσινη ανάπτυξη» είναι η μόνη αξιόπιστη και βιώσιμη απάντηση στο σημερινό «περιβαλλοντικό μεσαίωνα».
