«Κάντε τα έργα εσείς. Εγώ δεν ανακατεύομαι». Ετσι απλά ο Μιχάλης Λιάπης εκχώρησε προχθές στους περιφερειάρχες το δικαίωμα του υπουργείου Πολιτισμού να έχει τον πρώτο λόγο στον προγραμματισμό των πολιτιστικών έργων, όπως και την ευθύνη για τον έλεγχο και την ποιότητα υλοποίησής τους.

Δεν πίστευαν στα αφτιά τους οι υπηρεσιακοί παράγοντες του ΥΠΠΟ ακούγοντας τον υπουργό τους να παραιτείται των έργων που θα γίνουν στο πλαίσιο του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς 2007-2013 (Δ’ ΚΠΣ) και να στρώνει ουσιαστικά το χαλί στους τοπικούς άρχοντες ώστε να κάνουν ανενόχλητοι τα ρουσφέτια τους.

Συγκεκριμένα, οι εκπρόσωποι των περιφερειών στη διάρκεια της σύσκεψης που έγινε υπό την προεδρία του Μιχ. Λιάπη στο ΥΠΠΟ παρουσία του υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών Γιάννη Παπαθανασίου και των γενικών γραμματέων του υπουργείου Οικονομικών και Πολιτισμού Π. Δρόσο και Θ. Δραβίλλα, του ζήτησαν να μη λειτουργήσει ως ενδιάμεσος φορέας στην υλοποίηση των έργων του ΕΣΠΑ η Διαχειριστική Αρχή του ΥΠΠΟ. Αυτό, όμως, είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο προκειμένου να υπάρξει έλεγχος των μελετών και πιστοποίηση στην υλοποίηση των έργων που αφορούν μνημεία.

Από την «Ελευθεροτυπία»

Οι χθεσινές εξαγγελίες του Υπουργού Πολιτισμού Μιχάλη Λιάπη για τις αλλαγές στην υλοποίηση των έργων πολιτισμικού ενδιαφέροντος στο ΕΣΠΑ είναι όχι μόνο ένα ακόμα κορυφαίο πολιτικό λάθος της κυβέρνησης της Ν.Δ., αλλά αποδεικνύει με τον πιο σαφή τρόπο ότι οι σημερινοί διοικούντες «δεν έχουν πάρει μυρωδιά» από τα φλέγοντα ζητήματα της διακυβέρνησης της χώρας. Και επιπροσθέτως επιβαρύνουν την Κρατική λειτουργία με τις προσωπικές και τις πολιτικές τους ανεπάρκειες. Θα περίμενε κανείς εκτός από την «σεμνότητα και ταπεινότητα» στην διοίκηση του Κράτους να δείξουν και την απαιτούμενη ελάχιστη ικανότητα κατανόησης των μηχανισμών λειτουργίας αλλά και των αναγκών αυτής της Χώρας και αυτής της Κοινωνίας. Αλλά, φευ…

Βάσει της νομοθεσίας ο μοναδικός αρμόδιος για την καταγραφή, πιστοποίηση, διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς είναι το Ελληνικό Δημόσιο δια του Υπουργείου Πολιτισμού. Συνεπώς η άρνηση του Υπουργού να συνεχίσει να επιτελεί τον θεσμικό του ρόλο αποτελεί ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ εξέλιξη.

Θέση μας είναι ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μας αλλά και η ανάδειξή της (τόσο της αρχαιολογικής όσο και της σύγχρονης δημιουργίας) είναι πρώτιστο και θεμελιώδες καθήκον της Πολιτείας. Η ανάπτυξη και αξιοποίηση των πολιτιστικών πόρων αποτελεί βασικότατο παράμετρο της ολόπλευρης και ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης της χώρας, ανάπτυξη που πρέπει να βρίσκεται σε διαδραστική σχέση με τον συνολικό εθνικό σχεδιασμό αλλά και να δημιουργεί συνθήκες αειφορίας. Τούτο μόνο το Κράτος (δια του ΥΠ.ΠΟ.) μπορεί και πρέπει να το υλοποιήσει.

Οι παρεμβάσεις πολιτιστικής αξιοποίησης δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενο σχεδιασμού σε επίπεδο Περιφέρειας – ώστε να προγραμματίζεται από τους κατά τόπους Γενικούς Γραμματείς – αλλά πρέπει να είναι – πρώτιστης σημασίας και εθνικής σπουδαιότητας – κεντρικός αναπτυξιακός σχεδιασμός.

Μερικά μόνο ερωτήματα θέτουμε:

• Ποιός είναι ο θεσμοθετημένος φορέας να πιστοποιεί το υπάρχον πολιτιστικό απόθεμα?
• Ποιός είναι ο θεσμοθετημένος φορέας αρμόδιος για την πιστοποίηση και εφαρμογή διαδικασιών αποκατάστασης και ανάδειξης των πολιτιστικών πόρων?
• Ποιός είναι ο θεσμοθετημένος φορέας για τον εθνικό σχεδιασμό της ανάπτυξης των πολιτιστικών μας υποδομών?

Η απάντηση είναι μία: Το Υπουργείο Πολιτισμού ασφαλώς και μόνον αυτό.

Η εκχώρηση αρμοδιοτήτων του ΥΠ.ΠΟ. σε περιφερειακούς φορείς («δημοσίου δικαίου» έστω) που ούτε την υποδομή, ούτε την τεχνογνωσία, ούτε την εμπειρία, αλλά ούτε και την θεσμική κατοχύρωση διαθέτουν, αποτελεί ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ και ΤΥΧΟΔΙΩΚΤΙΚΗ πολιτική, με απροσδιόριστες και φοβούμαστε δυσάρεστες συνέπεις στο μέλλον.

• Από που κι ως που οι Μητροπόλεις, μπορούν να υποκαταστήσουν το Υπουργείο Πολιτισμού στην υλοποίηση δράσεων προστασίας και ανάδειξης πολιτιστικών έργων; Με ποιά υποδομή; Με ποιά τεχνογνωσία; Με ποιά θεσμική κατοχύρωση;
• Από πότε οι κατά τόπους Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις μπορούν να υποκαθιστούν το Υπουργείο Πολιτισμού στην διαμόρφωση των προτεραιοτήτων της πολιτιστικής πολιτικής;
• Αλήθεια λειτουργούν τα όργανα δημοκρατικού προγραμματισμού; Υπάρχει διάλογος και προβληματισμός σε τοπικό επίπεδο ή οι διαδικασίες διαβούλευσης έχουν – εσκεμμένα – απαξιωθεί και ακυρωθεί στην πράξη;

Αντί για όσα εξήγγειλε ο Υπουργός Πολιτισμού καλό θα ήταν να αξιολογήσει με διαφορετικό πνεύμα τις υπηρεσιακές εισηγήσεις αλλά και να μελετήσει πιο προσεκτικά την κείμενη νομοθεσία και το Σύνταγμα.

• Να στελεχώσει τις Υπηρεσίες του Υπουργείου του που σήμερα αγωνίζονται υποστελεχωμένες, χωρίς πόρους και χωρίς υποστήριξη, να περισώσουν ό,τι μπορούν αλλά και παράλληλα να υλοποιήσουν τα αναπτυξαικά έργα αρμοδιότητάς τους στα Κοινοτικά Προγράμματα.
• Να αντιμετωπίσει το «τέρας» της γραφειοκρατίας στο Υπουργείο του.
• Να ξεριζώσει αντιλήψεις οπισθοδρομικές και κατεστημένα δεκαετιών στις δομές του ΥΠ.ΠΟ και των Εποπτευόμενων Φορέων.
• Και το κυριώτερο, να επιτελέσει επιτέλους τον εθνικό του ρόλο, να σχεδιάσει και να υλοποιήσει την πολιτική αξιοποίησης και ανάπτυξης του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας. Και αυτό δεν προτείνουμε βέβαια να γίνει μονολιθικά, γραφειοκρατικά και χωρίς δημόσια και ευρεία διαβούλευση. Η διαβούλευση με τους περιφερειακούς φορείς και τους κοινωνικούς συμμέτοχους είναι ΕΠΙΒΕΒΛΗΜΕΝΗ. Εν τέλει όμως, το Κράτος είναι αυτό που – κεντρικά – πρέπει να έχει την ευθύνη των παρεμβάσεων στον ευαίσθητο αλλά και κρίσιμο τομέα του Πολιτισμού.

3/10/2008