Η εκλογική συρρίκνωση του ΠΑΣΟΚ στις εθνικές εκλογές της 16ης Σεπτέμβρη καταγράφηκε ως μια τεράστιας έκτασης πολιτική ήττα, ίσως η μεγαλύτερη σε έκταση αναλογικά και με την συγκυρία. Ως κορυφαίο πολιτικό γεγονός, τα αίτια της εκλογικής ήττας είναι βαθιά πολιτικά και πάνω σ’ αυτά πρέπει το ταχύτερο να ξεκινήσει η ουσιαστική και ειλικρινής αυτοκριτική μας, ώστε να μπορέσουμε να ανασυγκροτηθούμε ως παράταξη και να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία τις επερχόμενες προκλήσεις.
Κάποιες πρώτες – και κατά το δυνατόν ψύχραιμες – σκέψεις για τα αίτια της εκλογικής ήττας είναι τα ακόλουθα:
1. Η χαμηλή ενεργοποίηση του κομματικού μηχανισμού. Η απαξίωση και η διάλυση των Κομματικών Οργανώσεων Βάσης (Τ.Ο., Ο.Β.Χ.Δ. κλπ.) η οποία είχε ήδη δρομολογηθεί από την προηγούμενη οκταετία και η υποκατάστασή τους από τους εκλογικούς μηχανισμούς των υποψήφιων βουλευτών, επέφερε αρνητικές συνέπειες στην αποτελεσματικότητα και στη διεισδυτικότητα του Κινήματος στις πλατιές λαϊκές μάζες.
2. Η λυσσαλέα εσωκομματική σύγκρουση προσωπικών μηχανισμών. Οι μηχανισμοί αυτοί προϋπήρχαν, όμως η πολύχρονη εμπλοκή τους στις δομές της εξουσίας, τους διάβρωσε και λειτούργησαν έχοντας χάσει κάθε στοιχείο πολιτικού λόγου και τελικά αδυνατώντας να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μια σκληρής εκλογικής αντιπαράθεσης.
3. Ο πολιτικός και προγραμματικός λόγος του ΠΑΣΟΚ είχε πλέον απομακρυνθεί από τις βασικές στρατηγικές αρχές της Διακήρυξης της 3ης Σεπτέμβρη και του Σοσιαλιστικού Οράματος. Το οραματικό στοιχείο, το οποίο υπήρχε έστω σε πρωτόλεια μορφή στις προγραμματικές εξαγγελίες (πράσινη ανάπτυξη, συμμετοχική δημοκρατία κλπ.), δεν προωθήθηκε επαρκώς και παρέμεινε κενό περιεχομένου, αδυνατώντας να πείσει και να συσπειρώσει ευρύτερες μάζες του δημοκρατικού εκλογικού σώματος. Και πως άραγε να πείσει όταν βρισκόταν σε ευθεία και άμεση σύγκριση με τις πρακτικές της οκταετούς «περιόδου Σημίτη»; Πώς να πείσει όταν οι βασικοί εκπρόσωποι στα panels των ΜΜΕ και στην καθημερινή έκφραση του Κινήματος προς τα έξω ήταν στην πλειοψηφία τους κορυφαία στελέχη του καθεστώτος Σημίτη, τα οποία απέρριψε η μεγάλη πλειοψηφία του εκλογικού ακροατηρίου του Κινήματος; Πώς να πείσει όταν σε όλη την προεκλογική εκστρατεία καθημερινά εμφανίζονταν επικοινωνιακά και λειτουργικά προβλήματα, ενδεικτικά της οργανωτικής ανεπάρκειας του μηχανισμού και της λυσσώδους προσωπικής αντιπαράθεσης των υποψηφίων; Αλλά κυρίως πώς να πείσει το ΠΑΣΟΚ όταν από τη μια μεριά διατυπώνει οραματικές προτάσεις ρήξης (τηρουμένων των αναλογιών) και από την άλλη συναινεί σε συντηρητικές και νέο-φιλελεύθερες πολιτικές (π.χ. αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, συμφωνία με το Σχέδιο Αναν κλπ.);
4. Το ΠΑΣΟΚ απώλεσε την αθωότητά του ύστερα από την ακραιφνή υιοθέτηση νέο-φιλελεύθερων και βαθιά αντιλαϊκών πολιτικών και πρακτικών της προηγούμενης κυβερνητικής περιόδου Σημίτη, αγνοώντας τις ιστορικές κοινωνικές του αναφορές και – στην ουσία – χάνοντας την ψυχή του.
5. Τα πολλά διαχειριστικά και επικοινωνιακά σφάλματα, απότοκο του οργανωτικού προβλήματος του κομματικού μηχανισμού, συνέτειναν στο αρνητικό αποτέλεσμα.
Μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου, του οποίου η εμβληματική παρουσία επισκίαζε τα όποια προβλήματα και λειτουργούσε συσπειρωτικά στη βάση του Κινήματος, νέες μορφές οργάνωσης έπρεπε να προωθηθούν. Μορφές οργάνωσης που θα αποτύπωναν τόσο την πολιτική καταγραφή των ιδεολογικών και κοινωνικών συνιστωσών στο εσωτερικό του Κινήματος, όσο και θα απαντούσαν στις απαιτήσεις της ευρύτερης δημοκρατικής παράταξης. Τούτη η συζήτηση είχε ξεκινήσει το 1996, όμως η εκλογή Σημίτη στην Πρωθυπουργία και στην Προεδρία του ΠΑΣΟΚ, την ανέστειλε και εν τέλει την ακύρωσε. Αυτό αποτέλεσε μέγα πολιτικό λάθος διότι αποστέρησε από το ΠΑΣΟΚ την ζωοδότρια διαδικασία αυτοκριτικής, ανανέωσης και νικηφόρας προοπτικής. Και γι’ αυτό πρέπει να κάνουμε την ειλικρινή αυτοκριτική μας και να ζητήσουμε ένα μεγάλο ΣΥΓΓΝΩΜΗ, όχι μόνο από τους ψηφοφόρους μας αλλά από όλη την Δημοκρατική Κοινωνία.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι η απλή εναλλαγή προσώπων αλλά η αλλαγή πολιτικής. Τα πρόσωπα – και ιδιαίτερα οι ηγέτες – λειτουργούν ως φορείς και εκφραστές πολιτικών και όχι ως επικοινωνιακές καρικατούρες.
Πρέπει λοιπόν το ΠΑΣΟΚ να αναβαπτισθεί στις θεμελιακές αρχές του σοσιαλιστικού οράματος και να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη των ευρύτερων δημοκρατικών λαϊκών στρωμάτων. Είναι αναγκαία η επανασύνταξη ενός Κοινωνικού Συμβολαίου με το λαό και η εκ νέου σφυρηλάτιση των παραδοσιακών δεσμών με τα πλατιά στρώματα των μη προνομιούχων, παράλληλα με την αξιοποίηση κάθε δυνατού διαθέσιμου μέσου αύξησης της διεισδυτικότητας και της ελκυστικότητας του Κινήματος και του πολιτικού του λόγου.
Πρέπει να επικαιροποιήσουμε την Εθνική Λαϊκή Ενότητα βάσει των σημερινών δεδομένων (η κυρίαρχη αντίθεση υπάρχει κατά βάση, με αλλαγμένα ορισμένα χαρακτηριστικά της λόγω της δημιουργίας και της ανέλιξης νέων κοινωνικών στρωμάτων). Το ζητούμενο δεν είναι να επαναπατρίσουμε μόνο το ποσοστό του εκλογικού σώματος που χάσαμε στις τελευταίες εκλογές, αλλά να δημιουργήσουμε το πλατύ, ενθουσιώδες και νικηφόρο ρεύμα αλλαγών, ρήξεων και προοπτικής της Ελληνικής Κοινωνίας, το ρεύμα που θα ξαναφέρει στο προσκήνιο την Μεγάλη Δημοκρατική Παράταξη.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ ότι στόχος μας είναι το ΠΑΣΟΚ στην Κυβέρνηση ώστε να είναι Ο ΛΑΟΣ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ.
17 Σεπτεμβρίου 2007
